ચૂંટણી માટે ગઠબંધન

અતીતના પ્ાૃષ્ઠો ફેરવી તો આપણન્ો જરૂરથી ગઠબંધનના ફાયદૃા અન્ો ગ્ોરફાયદૃાનું ચિત્ર જોવા મળશે. આપણે જો ગઠબંધન કરી શકતા હોઇએ તો ત્ો પ્ાૂર્વે કરાયેલી શરતો અન્ો વિચાર પર ધ્યાન પણ આપવું ઘટે, એટલું જ નહીં નાની બાબતો અન્ો અંગત હિત અન્ો સ્વાર્થથી પ્રેરિત રાજનીતિન્ો કોરાણે મૂકીન્ો અગ્રેસર થવું જોઇએ. ગઠબંધન હમેશા પ્રજાહિત અન્ો પ્રજા વિકાસના લક્ષ્યન્ો ધ્યાનમાં લેવું જોઇએ. આખરે ગઠબંધન શું કામ થયું છે? એ સવાલ સાથે જ પ્રથમ ઉત્તર ઉપસી આવે છે, સરકાર રચવા અન્ો પ્રજા કલ્યાણ તથા વિકાસ માટે જો આપણે સૌના સાથ અન્ો વિકાસ માટે આગળ વધવા ઇચ્છતા હોઇએ તો પ્રથમ તો પ્રજાનું હિત જોવું જોઇએ. છેવટે પ્રજા માટે જ આપણે આપણી રાજનીતિન્ો આગળ કરવી જોઇએ. ચૂંટણીલક્ષી ગઠબંધન હોય તો પણ ત્ોમાં અંગત બદૃલાની રાજનીતિ ના હોવી જોઇએ. ગઠબંધન થકી ચૂંટણી લડવાની હોય તો એમાં સૌનો સ્ાૂર પ્રજા કલ્યાણનો હોવો જોઇએ એ સિવાય કોઇ પણ બાબતન્ો પ્રાધાન્ય આપવું જોઇએ નહીં. આપણી રાજનીતિ કે ન્ોતાગીરી કેવળ પ્રજાના હિત અન્ો કલ્યાણ માટે જ હોવી જોઇએ. એ સિવાયની બાબત વિચારવાની હોય તો સામૂહિક વિચારધારા અન્ો સહમતિનો સ્ાૂર સધાવો જોઇએ. ભારતીય પ્રદૃેશ પહેલેથી એકતાના સ્ાૂર વડે રચાયેલો પ્રદૃેશ છે. ત્ોના તાણાવાણામાં ભાઇચારો જોડાયેલો છે. એ ભાઇચારા અન્ો એકતાના સ્ાૂરથી લોકતંત્ર મજબ્ાૂત છે. એટલે જ વિશ્ર્વ આખામાં આપણી લોકશાહી અન્ો લોકતાંત્રિક વિચારધારાનું સન્માન થાય છે. આગામી લોકસભા ચૂંટણીઓની ત્ૌયારીઓમાં લાગ્ોલી લગભગ તમામ રાજનીતિક પક્ષો ગઠબંધન બનાવવાના દૃોરા જોડવામાં લાગ્યા છે.
એક લાંબા સમય સુધી સમાજવાદૃી વિચારધારાની સાથે કોંગ્રેસન્ો સત્તાવાર એકાધિકાર રહૃાો. એની ઉપસ્થિતિ દૃેશ વ્યાપી હતી. અન્ો સત્તાથી હાંસલ કરવાની કોશિશમાં વિપક્ષી પક્ષો મળીન્ો ચૂંટણીઓમાં ઉત્તરવા લાગ્યા અન્ો દૃેશે ગઠબંધનના યુગમાં પ્રવેશ કર્યો. રાજનીતિક ગઠબંધનોએ પ્રથમ રાજ્ય વિધાનસભાઓની ચૂંટણીઓમાં જીતનો સ્વાદૃ ચાખ્યો પછી કેન્દ્રમાં પણ સરકાર બનાવવામાં સફળતા મળી. ભાજપાની ન્ોત્ાૃત્વમાં બન્ોલ ગઠબંધનની લોકસભા ચૂંટણીઓમાં જીતીન્ો દૃેશનું રાજનીતિક પરિદ્દશ્ય બિલકુલ બદૃલી નાખ્યું. ગત લોકસભા ચૂંટણીમાં મોદૃીના ન્ોત્ાૃત્વમાં જે આંધી ચાલી એણે કોંગ્રેસના વજુદૃન્ો જબરજસ્ત પ્રહાર કર્યો અન્ો સ્થિતિ એવી બનાવી દૃીધી કે, કોંગ્રેસન્ો પણ ગઠબંધનની સરકાર થવા લાગી. એટલા માટે હવે ગ્ોર કોંગ્રેસ પક્ષોના ગઠબંધનની ગ્ોર ભાજપા ગઠબંધન બની રહૃાા છે તો એનું કોઇ આશ્ર્ચર્ય નથી.
સ્થાનિક પક્ષોન્ો ઉદ્ભવ અન્ો વિસ્તાર અચાનક નથી થયો જ્યારે કોંગ્રેસનો સમગ્ર દૃેશમાં રૂવાબ હતો ત્યારે ત્ોએક એવી પાર્ટી હતી જેમાં તમામ પ્રકારના લોકો સ્થાનિક હિતોના પ્રતિનિધિઓ માટે જગ્યા રહેતી હતી પરંતુ જ્યારથી કોંગ્રેસમાં કેન્દ્રીય ન્ોત્ાૃત્વનો એકાધિકાર ઉપસ્યો અન્ો અન્યો માટે જગ્યા ઓછી થતી ગઇ તથા નાના સ્થાનિક પક્ષો ઉછરતા રહૃાા આજે સ્થાનિક પક્ષો પોતાના મતદૃાતા સમૂહોના હિતમાં મજબ્ાૂતીથી ઊભા થઇન્ો એવી સ્થિતિમાં છે કે, કોંગ્રેસ અન્ો ભાજપા બન્ને રાષ્ટ્રીય પક્ષો માટે એમની સાથે ગઠબંધન કરવા મજબ્ાૂર દૃેખાય છે.
કેન્દ્રમાં સત્તા મેળવવા માટે આ દિૃવસોમાં કોંગ્રેસ અન્ો ભાજપા બન્ને પક્ષો સ્થાનિક પાર્ટીઓની સાથે ગઠબંધન બનાવવા માટે આગળ આવી રહૃાા છે. કોઇપણ પ્રકારે વિચારોના સામંજસ્થમાં જોડાવા તત્પર છે.
કેમ કે, બન્નેન્ો એવું નથી લાગતું કે, એકલે હાથે ચૂંટણી રણનીતિમાં જીતી શકાશે. એવું એટલા માટે કે ભારત વિવિધતાઓનો દૃેશ છે. કોઇ વખત્ો કોંગ્રેસમાં તમામ વિવિધતાઓ માટે સ્થાન રહેતું હતું, એટલા માટે ત્ો હકીકતમાં દૃેશ વ્યાપી પાર્ટી ગણાતી હતી. ન્ોશનલ ડેમોક્રેટિક ફ્રન્ટ (એનડીએ) એ કોંગ્રેસના વિકલ્પના રૂપમાં ઉભરી જેમાં બધા માટે જગ્યા હતી.
અટલબિહારી બાજપ્ોયીના ન્ોત્ાૃત્વમાં બની રહેલ એનડીએ સરકાર વાસ્તવમાં એ વિકલ્પ હતી. વર્તમાન એનડીએનું એવું સ્વરૂપ ના બન્યું, કેમ કે, એમાં એજ સમસ્યા થઇ જે કોંગ્રેસમાં થઇ હતી, કે અન્યોના માટે જગ્યા ઓછી થઇ ગઇ. ચૂંટણીની છેલ્લી ઘડીએ કેન્દ્રમાં શાસનના દૃાવેદૃાર બન્ને જ પક્ષોન્ો હવે સમજમાં આવી ગયું કે, સ્થાનિક પક્ષોની સાથે ગઠબંધન વિના ચાલશે નહીં. એટલે બન્ને પક્ષના ન્ોતાઓ સ્થાનિક પક્ષોના ન્ોતાઓની અદૃબ જાળવી રહૃાા છે.
પંકજ...