ચૂંટણી વખતે જ નેતાઓનો અંતરઆત્મા કેમ જાગે છે?

ચૂંટણી લડતા પક્ષોના કોઇ નીતિ- નિયમો, સિધ્ધાંતો, આદૃર્શો કે વિચારધારા હોય છે ખરા? ત્ોઓ આચાર સંહિતાના પાલન માટે શું કરી રહૃાા છે? કોન્ો ટિકિટ આપવી? જેન્ો ટિકિટ અપાઇ રહી છે ત્ો ઉમેદૃવાર વિચાધારાન્ો આગળ લઇ જઇ શકે ત્ોમ છે ત્ો કેમ? ત્ો જીતી શકવાની ક્ષમતા ધરાવે છે જેના ઉત્તરો છે અથવા નથી. ઉત્તરો હોય તો પણ કેટલાક કિસ્સામાં ગળે ઉતરે ત્ોવા નથી હોતા. દૃરેક પક્ષે છેક છેલ્લી ઘડીએ ઉમેદૃવારોની પસંદૃગી કરે છે અન્ો ત્ો વખત્ો ત્ોઓના સિધ્ધાંતોના કશા ઠેકાણા રહેતા નથી. કોઇ પણ સમયે ત્ોઓ ઘણું બધું જતું કરે છે અન્ો નિયમો તોડવા પણ વાર લગાડતા નથી. જેસ જઇ આવેલા ઉમેદૃવારન્ો ટિકિટ અપાય છે કેમ કે, ત્ો ચૂંટણીમાં સામ, દૃામ, દૃંડ અન્ો ભેદૃની નીતિથી ચૂંટણી લડીન્ો જીતી શકે છે, બુટલેગરન્ો ટિકિટ અપાય છે, ખૂની અન્ો ગ્ોંગ લીડન્ો પણ છાન્ો છપન્ો આગળ ધકેલવામાં આવે છે અન્ો ચૂંટણી લડવા- લડાવવાની પક્રિયા આગળ વધે છે. આ પરિસ્થિતિમાં ક્યાં રહે છે આચારસંહિતા, નિયમો અન્ો સિધ્ધાંતો? પક્ષો છેક છેલ્લે પલટવાર કરીન્ો ઉમેદૃવારની પસંદૃગીમાં મન માની ચલાવી લેતા હોય છે. આવું હંમેશા ચાલતું રહે છે એટલે એમ કહી શકાય કે દૃરેક રાજનીતિક પક્ષોના ચાવવાના અન્ો બતાવવાના અલગ- અલગ હોય છે. પક્ષમાંથી જેની હકાલપટ્ટી થઇ હોય, જેણે પક્ષના મોવડી વિશે એલફેલ નિવેદૃનો કે ટીપણી કરી હોય ત્ોન્ોય ટિકિટ અપાય છે. પક્ષપલ્ટુન્ો એટલા માટે ટિકિટ અપાય છે, કેમ કે, ત્ો ચૂંટણી લડવાની અન્ો જીતવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. ત્ોમની પાસ્ો મતોની મોટી સંખ્યા હોય છે. એ પ્ૌકીના કોઇ જ્ઞાતિસપુરના અન્ો સમર્થકોના વોટો કવર કરવાની ક્ષમતા ધરાવતા હોય છે, જેથી ત્ોવા ઉમેદૃાવારના માથે પસંદૃગીનો મુકુટ મૂકાય છે. હમણા એક વોટસએપ પર એક મેસ્ોજ આવ્યો હતો, મેસ્ોજ કંઇક આવો છે: ‘ટિકટ મિલ ગયા તો દૃેશ બદૃલ દૃુંગા!
રાજનીતિક ક્ષેત્રમાં આજકાલ જે ચાલી રહૃાુંં છે એની સજીવ અન્ો સહીક વ્યાખ્યા એનાથી વધુ હોઇ શકે નહીં. ક્યાં જઇ રહી છે આપણી રાજનીતિ? અન્ો કેટલા ગબડી શકે છે આપણા આ રાજન્ોતા? શું લોકતંત્ર માટે આ એમનું ઉત્તરદૃાયિત્વ છે? વગર સત્તાએ, વગર ખુરશીએ શું જનસ્ોવા થઇ શકે નહીં? ત્ો અસંભવ છે? શું પુરવાર કરવા માગ્ો છે પક્ષ અન્ો જગ્યા બદૃલીન્ો..? વર્ષો સુધી જેની સ્ોવા કરી, શું ત્ોઓ બ્ોઇમાન હતા, અપ્રમાણિક હતા? શું ત્ોમની વિચારધારા ખોટી હતી? વિચારો ખોટા હતા? આખરે ચૂંટણીના સમયે ટિકિટ નહીં મળે અથવા પાર્ટીમાં ઘરમાં માન ચકરાવ વખત્ો આપણો અંતરઆત્મા જાગ્ો છે શું કામ? પાંચ રાજ્યોમાં વિધાનસભા ચૂંટણીઓન્ો લઇન્ો રાજનિતિક પક્ષોમાં ટિકિટો માટે જે મારકુટ મચી છે, એનાથી સામાન્ય જનતાએ સમજી જવું જોઇએ કે ત્ોઓ ન્ોતાઓ માટે ગૌણ છે. ત્ોલંગાણા, મધ્યપ્રદૃેશ અન્ો રાજસ્થાનની રોજ મીડિયમાં ચમકી રહૃાા છે. હજારો લોકો પોતાની ટિકિટ માટે દિૃલ્હીમાં છાવણીઓ તાણે છે. એના જેટલા ઉમેદૃવાર છે એમાંથી ઘણા વધુ એમની હિમત વધારવા અન્ો ટિકિટ વેચનારા (હાઇ કમાન્ડ)ની સામે શક્તિ પ્રદૃર્શન માટે લઇ જવામાં આવે છે. એક ઉમેદૃવારની સાથે લગભગ ૪૦-૫૦ સમર્થકો હોવા જ જોઇએ એમ માનવામાં આવે છે.
ત્ોમના રહેવા, ખાવા-પીવાની વ્યવસ્થા પણ કરવી પડે છે. અહીં સવાલ એ થાય છે કે, એમનો આ ખર્ચ કોણ ઉઠાવે છે? ચૂંટણી આયોગ કૃપા કરી ત્ો તરફ ધ્યાન આપ્ો ત્ો જરૂરી છે. ટિકિટ મળવાના વચનનો ખર્ચ તો ચૂંટણી ખર્ચમાં જોડાઇ જશે. પરંતુ પહેલા ટિકિટના જુગાર માટે ખર્ચેલ ધન કોના ખાતામાં જોડાશે. ઉમેદૃવારોમાં અસંતોષનું એક મોટું કારણ પણ હોય છે.
આજકાલ ચુંટણીથી વધારે તો ‘પ્રી ચૂંટણી પ્રિયરેશન પર ખર્ચ થઇ જાય છે. પાંચ વર્ષ ભલે જનતાની વચ્ચે ના ગયા હોય, પરંતુ ચૂંટણી પ્ાૂર્વ એક મહિનો ત્ો હાઇકમાન્ડની આંખોમાં રહેવા ઇચ્છે છે. સ્ક્રીનીંગ અન્ો ચૂંટણી અભિયાન સમિતિઓ સમક્ષ ત્ોઓ દૃેખાડો કરે છે. પ્રદૃેશના મોટા ન્ોતા એમન્ો ફરિસ્તા જેવા લાગી રહૃાા છે. પરંતુ અહીં ટિકિટ કપાય અન્ો ત્ો તરફ પિકચર બદૃલાઇ જાય છે. આસ્થા, સ્ોવા, વિચારધારા એવી પલટી મારે છે કે કાિંચડો પણ સરમાય જાય આખરે શું કામ આ બધું બન્ો છે? કોણ બતાવે છે એમન્ો એમના સ્વપ્નાઓ? સીધી વાત છે બધાન્ો સત્તા જોઇએ છે અન્ો એના માટે જીતાડનાર ચહેરા જ આગળ આવવા જોઇએ. લોકતંત્ર શું હોય છે? બંધારણના પાનાની બહાર અહીં દૃેખાતું નથી. તમામ દૃોષ એ હારેલા થાકેલા ઘોડા (ઉમેદૃવારો)નો નથી, રેસકોર્સ ચલાવનારા હાઇકમાનોનો હોય છે. શું એમનું પ્રદૃેશ ન્ોત્ાૃત્વ આટલું હલકું અન્ો ખોખલું હોય છે? પાંચ વર્ષમાં કશું નક્કી નથી થઇ શકતું કે, કયો ન્ોતા જનતાનું પ્રબળ સુકાન સંભાળશે? જો એવું હોય તો સૌથી પહેલા એવા ન્ોતાઓ બદૃલવા જોઇએ જેની ક્ષમતાઓ પર જ નહીં, હાઇકમાન્ડની ક્ષમતા પર પણ સવાલ ઉઠવા જોઇએ. જો કેન્દ્રીય પ્રાદૃેશિક ન્ોત્ાૃત્વ સક્ષમ હોય તો ચૂંટણીના સમયે ઉમેદૃવારોની બજાર લાગ્ો જ નહીં.